ZAKON I NASILJE

Određeni zakoni (Krivični, Porodični, Zakon o javnom redu i miru i dr.) štite žrtve nasilja i kažnjavaju nasilnike, ukoliko se pokrene postupak i dokaže krivica nasilnika.

Krivični zakonik propisuje krivična dela i kazne koje su zaprećene, i po tom zakonu nasilje u porodici se smatra krivičnim delom – čl. 194, a nasilnicima se izriču kazne po okončanju sudskog postupka.

Krivični zakonik u čl. 112 tačka 28 propisuje krug lica koji se smatraju članovima porodice i koji uživaju zaštitu po osnovu ovog člana:

  • supružnici, njihova deca, preci supružnika u pravoj liniji krvnog srodstva, vanbračni partneri i njihova deca, usvojilac i usvojenik, hranilac i hranjenik
  • braća i sestre, njihovi supružnici i deca, bivši supružnici i njihova deca i roditelji bivših supružnika, ako žive u zajedničkom domaćinstvu
  • lica koja imaju zajedničko dete ili je dete na putu da bude rođeno, iako nikada nisu živela u istom porodičnom domaćinstvu.

Lica koja ne potpadaju pod zakonsku kategoriju članova porodice, uživaju zaštitu po osnovu drugih odredaba Krivičnog zakonika (teška i laka telesna povreda, nasilničko ponašanje, ugrožavanje sigurnosti i sl.).

Neka dela su opasnija i posledice su teže od drugih. Od toga zavisi i postupak pred sudom (ako nasilnik viče i svađa se, to se, obično od strane policije, najčešće tretira kao remećenje mira komšija i on čini prekršaj, ali ako vam član porodice preti ili svojim ponašanjem vam ugrožava spokojstvo – to se tretira kao nasilje u porodici ili ako vam nanese modrice, opekotine, ogrebotine to se tretira kao laka telesna povreda ili ako nasilnik polomi prst ili ruku žene onda je to krivično delo teška telesna povreda).

Porodični zakon uređuje brak i odnose u braku i vanbračnoj zajednici, usvojenje, hraniteljstvo, starateljstvo, izdržavanje, imovinske odnose u porodici, zaštitu od nasilja u porodici i primenjuje se kada, na primer želite da se razvedete, da dobijete izdržavanje, da se utvrdi vaš doprinos u sticanju imovine u bračnoj ili vanbračnoj zajednici, ili da se protiv nasilnika izreknu mere zaštite od nasilja. Postupak se sprovodi u sudu.

Postupak u vezi sa donošenjem mera protiv nasilja u porodici se odvija po hitnom postupku. Mere zaštite od nasilja u porodici koje se mogu izreći su: iseljenje nasilnika iz porodičnog stana ili kuće, useljenje žrtve u porodični stan ili kuću, zabrana približavanja, zabrana pristupa u prostor oko mesta stanovanja ili rada. Mere se izriču najviše na godinu dana uz mogućnost produžavanja, a moguće je da sud istovremeno izrekne više mera.

Porodični zakon propisuje krug lica se smatraju članovima porodice i kojima će zaštita biti pružena po ovom zakonu:

  • supružnici ili bivši supružnici
  • deca, roditelji i ostali krvni srodnici, te lica u tazbinskom ili adoptivnom srodstvu, odnosno lica koja vezuje hraniteljstvo
  • lica koja žive ili su živela u istom porodičnom domaćinstvu
  • vanbračni partneri ili bivši vanbračni partneri
  • lica koja su međusobno bila ili su još uvek u emotivnoj ili seksualnoj vezi, odnosno koja imaju zajedničko dete ili je dete na putu da bude rođeno, iako nikada nisu živela u istom porodičnom domaćinstvu
  • Postupci radi donošenja mera zaštite od nasilja u porodici, utvrđivanja vašeg doprinosa na imovini stečenoj u braku i izdržavanja…, mogu se pokrenuti i za vreme trajanja braka tj. nisu vezani za podnošenje tužbe za razvod braka.

Izvršni postupak reguliše način izvršenja sudskih odluka ili poravnanja (npr. izvršenje dosuđenog izdržavanja, vraćanja deteta, i sl.).